Augustus biedt de mogelijkheid om aandacht te vragen voor een veelvoorkomend probleem: haaruitval en de verschillende vormen van alopecia.

Haaruitval wordt vaak vooral als een cosmetisch probleem beschouwd, maar het kan veel verschillende oorzaken hebben en de levenskwaliteit en het zelfvertrouwen aanzienlijk beïnvloeden.

Belangrijker nog, haaruitval is een symptoom, geen diagnose. Voordat we een behandeling kiezen, moeten we eerst begrijpen waarom het haar uitvalt. Niet alle vormen van haaruitval zijn hetzelfde – en ze moeten ook niet allemaal op dezelfde manier behandeld worden.

1) Wat is alopecia?

De term alopecia verwijst naar gedeeltelijk of volledig haarverlies, ongeacht de onderliggende oorzaak.

Ons haar doorloopt van nature een continue cyclus van vernieuwing. Elke haarzakje doorloopt een groeifase (anagen), een korte overgangsfase (catagen) en een rustfase (telogen), waarna het haar uitvalt en een nieuwe cyclus begint.

Het is dus volkomen normaal om elke dag wat haar te verliezen. Ongeveer 50 tot 100 haren per dag wordt over het algemeen als fysiologisch beschouwd, hoewel er aanzienlijke individuele verschillen zijn.

Belangrijker dan het tellen van individuele haren is een verandering in uw gebruikelijke patroon : merkbaar toegenomen of aanhoudende haaruitval, een geleidelijke afname van de haardichtheid, een bredere middenscheiding, een terugtrekkende haarlijn of het verschijnen van duidelijk afgebakende kale plekken.

2) Waarom verliezen we haar?

Er is niet één enkele oorzaak voor haaruitval. Verschillende mechanismen kunnen de normale werking en groeicyclus van de haarzakjes verstoren.

Genetische en hormonale factoren

Androgenetische alopecia is de meest voorkomende vorm van progressief haarverlies.

Bij genetisch gepredisponeerde personen zijn bepaalde haarzakjes bijzonder gevoelig voor androgenen, met name dihydrotestosteron (DHT). Deze gevoeligheid leidt tot progressieve miniaturisatie van de haarzakjes : de haren worden fijner en korter, terwijl hun groeifase geleidelijk afneemt.

Bij mannen leidt dit doorgaans tot terugtrekkend haar aan de voorkant van het hoofd en dunner wordend haar op de kruin. Bij vrouwen is het verlies aan haardichtheid vaak meer diffuus en vooral merkbaar op de bovenste hoofdhuid en langs de middenscheiding.

Hormonale veranderingen gedurende het leven kunnen ook de haargroeicyclus beïnvloeden, bijvoorbeeld na een zwangerschap of rond de menopauze.

Een verstoring van de haargroeicyclus: telogene effluvium

Ziekte, hoge koorts, een operatie, een bevalling, aanzienlijk gewichtsverlies, bepaalde voedingstekorten of grote fysiologische of psychologische stress kunnen de normale haargroeicyclus verstoren.

Een groter aantal haarzakjes kan voortijdig in de telogene fase terechtkomen. De daaruit voortvloeiende haaruitval wordt doorgaans enkele weken tot een paar maanden na de triggerende gebeurtenis merkbaar.

Dit wordt telogene effluvium genoemd.

Het is vaak omkeerbaar zodra de onderliggende oorzaak is verdwenen of verholpen. Aanhoudende haaruitval kan echter nader onderzoek vereisen om een ​​blijvende oorzaak te vinden.

Voedingstekorten en algemene gezondheid

IJzertekort, bepaalde voedingstekorten, schildklieraandoeningen en andere medische aandoeningen kunnen soms bijdragen aan haaruitval.

Dit betekent niet dat iedereen die last heeft van haaruitval een lange lijst met supplementen nodig heeft. Wanneer een tekort of een medische oorzaak wordt vermoed, kunnen gerichte bloedtesten aangewezen zijn. Supplementen zijn nuttig wanneer ze een vastgesteld tekort aanpakken in plaats van lukraak te worden gebruikt.

Auto-immuunziekte

Bij alopecia areata valt het immuunsysteem de haarzakjes aan en verstoort de normale werking ervan.

Het uit zich meestal als een of meer duidelijk afgebakende ronde of ovale plekken met haaruitval op de hoofdhuid, maar ook andere behaarde gebieden zoals de baard kunnen worden aangetast.

Het verloop kan per persoon sterk verschillen, waardoor een juiste diagnose belangrijk is bij de beslissing of behandeling nodig is.

Herhaalde mechanische belasting

Strakke kapsels, extensions en herhaaldelijk trekken aan het haar kunnen tractiealopecia veroorzaken.

In de beginfase is dit mogelijk omkeerbaar. Als de trekkracht echter langdurig aanhoudt, kunnen de haarzakjes uiteindelijk permanent beschadigd raken.

Niet alle vormen van alopecia zijn hetzelfde.

Androgenetische alopecia, telogene effluvium en alopecia areata behoren tot de oorzaken van haarverlies die vaak in de dermatologie worden gezien, maar het zijn niet de enige.

Er bestaan ​​ook vormen van littekenvormende alopecia . Deze komen minder vaak voor, maar het is bijzonder belangrijk om ze te herkennen, omdat ontstekingen de haarzakjes geleidelijk kunnen vernietigen en vervangen door littekenweefsel.

Vroege diagnose en behandeling zijn bij deze aandoeningen bijzonder belangrijk, omdat haargroei mogelijk niet meer mogelijk is zodra een haarzakje permanent is beschadigd.

Dit is een van de redenen waarom haaruitval niet simpelweg op basis van het uiterlijk of met dezelfde standaardoplossing voor iedereen behandeld moet worden.

3) Hoe stellen we de diagnose haaruitval?

De diagnose begint met de anamnese van de patiënt en een zorgvuldig onderzoek van de hoofdhuid en het haar.

Wanneer is het haarverlies begonnen? Was het plotseling of geleidelijk? Is het haarverlies diffuus of plaatselijk? Is er recent sprake geweest van een ziekte, zwangerschap, aanzienlijk gewichtsverlies, een verandering in medicatie of een andere gebeurtenis die de haargroeicyclus zou kunnen hebben verstoord?

Klinisch onderzoek stelt ons in staat het patroon van haaruitval, de haardichtheid en de conditie van de hoofdhuid te beoordelen.

Trichoscopie , waarbij de hoofdhuid, haarschachten en follikelstructuren onder vergroting worden onderzocht, kan aanvullende informatie opleveren en helpen bij het onderscheiden van verschillende vormen van alopecia.

Afhankelijk van de klinische situatie kunnen gerichte bloedtesten of aanvullende onderzoeken ook aangewezen zijn.

4) Kan alopecia behandeld worden?

Er is geen eenduidig ​​antwoord op deze vraag.

Veel vormen van alopecia kunnen worden behandeld, verbeterd of gestabiliseerd , maar de kans op hergroei en de prognose hangen af ​​van de onderliggende oorzaak, hoe lang het haarverlies al aanwezig is en of de haarzakjes nog levensvatbaar zijn.

Sommige vormen van haaruitval, zoals veel gevallen van telogene effluvium, kunnen tijdelijk zijn. Bij androgenetische alopecia is het doel vooral om de progressieve miniaturisatie van de haarzakjes te vertragen en de bestaande haardichtheid te behouden – en waar mogelijk te verbeteren.

Bij inflammatoire of littekenvormende alopecia ligt de prioriteit vaak bij het beheersen van het ziekteproces en het behoud van de nog aanwezige haarzakjes.

De behandeling begint daarom altijd met de juiste diagnose.

Behandeling van androgenetische alopecia

Androgenetische alopecia is een chronische en progressieve aandoening. Het doel van de behandeling is om de miniaturisatie van de haarzakjes te vertragen, het bestaande haar te behouden en, indien mogelijk, de haardichtheid te verbeteren.

• Minoxidil

Topische minoxidil blijft een van de gevestigde behandelingen voor androgenetische alopecia. Het moet regelmatig op de hoofdhuid worden aangebracht en het duurt meestal enkele maanden voordat het effect goed kan worden beoordeeld.

Voor sommige patiënten kan het echter onhandig zijn om dagelijks een product voor uitwendig gebruik aan te brengen. Afhankelijk van de samenstelling kan het haar ook plakkerig aanvoelen of het stylen bemoeilijken.

Een andere optie is orale minoxidil in een lage dosering , die soms in plaats van of in combinatie met een plaatselijke behandeling kan worden gebruikt.

Het gebruik ervan bij haaruitval is off-label, wat betekent dat haaruitval niet de officieel geregistreerde indicatie is. Desondanks wordt orale minoxidil in lage dosering wel gebruikt in de dermatologische praktijk bij zorgvuldig geselecteerde patiënten. Omdat het een systemisch geneesmiddel is, zijn een medische beoordeling en overweging van mogelijke contra-indicaties en bijwerkingen belangrijk.

• Anti-androgene therapieën

Bij mannen met androgenetische alopecia kan orale finasteride worden gebruikt om de omzetting van testosteron in DHT te verminderen, waardoor de miniaturisatie van de haarzakjes wordt afgeremd. In bepaalde gevallen kunnen ook andere 5-alfa-reductaseremmers, zoals dutasteride, worden overwogen.

Daarnaast wordt topische finasteride steeds vaker gebruikt bij mannen als alternatief voor of aanvulling op orale therapie. Het doel is om de blootstelling van de hoofdhuid aan DHT te verminderen en tegelijkertijd de systemische absorptie te beperken. Dit kan met name nuttig zijn voor patiënten die de voorkeur geven aan een lokale behandeling.

Bij vrouwen met androgenetische alopecia, met name bij premenopauzale patiënten met tekenen van hyperandrogenisme, kunnen anti-androgene behandelingen worden overwogen:

Spironolacton (oraal) wordt veel gebruikt in de dermatologie. Het werkt als een androgeenreceptorantagonist en kan de gevoeligheid van de haarzakjes voor androgenen verminderen. Het wordt over het algemeen gebruikt bij vrouwen in de premenopauze onder passende medische begeleiding.

De behandeling is altijd individueel afgestemd en verschillende benaderingen kunnen , indien nodig, gecombineerd worden.

• PRP als aanvullende behandeling

PRP (plaatjesrijk plasma) kan als aanvulling op medische behandeling worden aangeboden.

Een kleine hoeveelheid bloed van de patiënt zelf wordt afgenomen en verwerkt tot plasma met een hogere concentratie bloedplaatjes. Dit plasma wordt vervolgens in de hoofdhuid geïnjecteerd. De groeifactoren die door deze bloedplaatjes worden vrijgegeven, kunnen de haarfollikelactiviteit stimuleren.

Het is belangrijk om realistisch te zijn over de resultaten. De reactie op PRP verschilt aanzienlijk van persoon tot persoon. Sommige patiënten zijn zeer tevreden en merken een verbetering in haardichtheid of -kwaliteit, terwijl anderen weinig tot geen zichtbaar voordeel ervaren.

Om deze reden beschouwen we PRP als een aanvullende behandeling en niet als een vervanging van medische therapie.

• Mesotherapie (haar filler )

Bij sommige patiënten kan mesotherapie van de hoofdhuid worden voorgesteld als een aanvullende of alternatieve ondersteunende behandeling.

Dit houdt in dat actieve stoffen via micro-injecties in de lederhuid van de hoofdhuid worden gebracht om het haarfollikelmilieu te ondersteunen en de haarkwaliteit te verbeteren.

Het wordt over het algemeen beschouwd als een tweede keus , met name wanneer PRP onvoldoende of niet geschikt is.

• Aanvullende energiegebaseerde behandelingen

Fotobiomodulatie , ook wel bekend als Low-Level Light Therapy (LLLT), maakt gebruik van specifieke golflengten van rood of nabij-infrarood licht om de celactiviteit te beïnvloeden en de haardichtheid en -kwaliteit te ondersteunen.

In de klinische praktijk omvat deze categorie LED- en laserplatforms voor gebruik in de praktijk, zoals de LaseMD Ultra- laser en Mosaic 3D. Fractionele Lasers worden soms gebruikt als onderdeel van een bredere regeneratieve strategie voor een gezonde hoofdhuid. 

Deze apparaten zijn geen primaire behandeling voor androgenetische alopecia, maar kunnen wel bijdragen aan het verbeteren van de hoofdhuidomgeving en andere therapieën ondersteunen bij bepaalde patiënten.

• Haartransplantatie

Bij gevorderd haarverlies kan een haartransplantatie worden overwogen bij geschikte patiënten.

Het herstelt de haardichtheid in de behandelde gebieden, maar stopt de progressie van androgenetische alopecia in niet-getransplanteerd haar niet. Daarom kan langdurige medische behandeling nog steeds nodig zijn.

Behandeling van telogene effluvium

De aanpak van telogene effluvium is heel anders.

De prioriteit ligt hier bij het identificeren van de mogelijke oorzaak : recente ziekte of koorts, operatie, bevalling, significant gewichtsverlies, grote fysiologische of psychologische stress, veranderingen in medicatie of een mogelijk voedingstekort.

Indien klinisch geïndiceerd, kunnen gerichte bloedonderzoeken worden uitgevoerd, met name om ijzertekort of schildklierproblemen op te sporen.

Zodra de oorzaak is weggenomen of een onderliggend probleem is verholpen, zal de haaruitval over het algemeen geleidelijk afnemen.

Het is belangrijk om te onthouden dat haar langzaam groeit. Zelfs nadat de oorzaak is aangepakt, duurt het even voordat de haargroeicyclus zich normaliseert en nog veel langer voordat een zichtbaar herstel van de haardichtheid optreedt.

Behandeling van alopecia areata

Alopecia areata is een auto-immuunziekte met een zeer variabel verloop.

Een of enkele kleine plekjes kunnen soms spontaan weer aangroeien, en in die gevallen kunnen geruststelling en observatie op hun plaats zijn.

Wanneer gelokaliseerde alopecia areata nog actief is of voortschrijdt, kunnen intralesionale corticosteroïde-injecties worden gebruikt om het lokale ontstekingsproces te onderdrukken en hergroei te bevorderen.

Snel progressieve, uitgebreide of ernstige vormen vereisen een meer gespecialiseerde behandeling en kunnen een verwijzing naar een dermatologische afdeling in een ziekenhuis rechtvaardigen om de geschikte systemische behandelingsopties te bespreken.

5) De belangrijkste boodschap

Als iemand last heeft van haaruitval, zou de eerste vraag niet moeten zijn:

“Wat is de beste behandeling om mijn haar weer te laten groeien?”

De eerste vraag zou moeten zijn:

“Waarom verlies ik mijn haar?”

Pas als we de oorzaak begrijpen, kunnen we een logische behandelstrategie opstellen. Soms betekent dat geruststelling en tijd. Soms betekent het het aanpakken van een herkenbare trigger. Soms is langdurige medische behandeling nodig, en soms worden verschillende benaderingen gecombineerd.

Voor sommige patiënten met een meer gevorderde vorm van androgenetisch haarverlies kan haartransplantatie uiteindelijk de meest geschikte optie zijn.

Bij haaruitval, net als in de dermatologie in het algemeen, volgt de behandeling na de diagnose.